ส่วนประกอบสำคัญของเปียโน

in_piano

_1_~1

ส่วนประกอบสำคัญของเปียโน

การที่จะสร้างเปียโนขึ้นมาแต่ละตัวนั้นจะต้องมีส่วนประกอบ (anatomy) ซึ่งจะนำมาประกอบกันให้ได้เปียโนที่มีเสียงอันไพเราะ ส่วนประกอบของเปียโนนั้นมีนับร้อยชิ้น แต่ที่พอจะแยกออกมาซึ่งนับว่าเป็นส่วนประกอบหลักๆนั้นพอได้มีดังต่อไปนี้

1. Keyboard หมายถึง คีย์บอร์ดสำหรับกดลงเพื่อทำให้เกิดเสียงโน๊ตทางดนตรี
เปียโนสมัยใหม่เกือบทุกตัวจะมี 88 คีย์ (มากกว่า 7 Octave เล็กน้อย เรียงลำดับตั้งแต่ A0 ถึง C8) เปียโนรุ่นเก่าหลายตัวมีเพียง85 คีย์ (ตั้งแต่ A0 ถึง A7)
ผู้ผลิตบางรายก็อาจจะเพิ่มปริมาณคีย์ให้มากกว่านั้น โดยบ้างก็เพิ่มเพียงฝั่งเดียวก็เพิ่มทั้งสองฝั่ง บางรุ่นอาจจะซ่อนคีย์พิเศษที่เพิ่มขึ้นมานี้ไว้ใต้ฝาปิดเล็กๆ ซึ่งสามารถปิดคีย์เอาไว้ได้เพื่อป้องกันไม่ให้นักเปียโนที่คุ้นกับเปียโนปกติเห็นแล้วเกิดความสับสนกับคีย์พิเศษที่เพิ่มขึ้นมา บางตัวก็อาจจะสลับสีคีย์พิเศษที่เพิ่มขึ้นมาเหล่านี้ (สลับดำเป็นขาว ขาวเป็นดำ) ด้วยเหตุผลเดียวกันนั่นเอง คีย์ที่เพิ่มขึ้นมานั้นโดยมากแล้วก็มีไว้เพื่อสร้างเสียงสะท้อน (resonance) ได้มากขึ้น ซึ่งก็คือมันจะสั่นไปพร้อมกับสายเปียโนเส้นอื่นๆ เมื่อใดก็ตามที่เหยียบคันเหยียบ ซึ่งก็จะให้เสียงได้เต็มกว่า มีเพลงที่แต่งขึ้นมาสำหรับเปียโนไม่กี่เพลงนักที่จะใช้คีย์พิเศษเหล่านี้

2. Strings หมายถึง สายเปียโน
สายของเปียโนมากกว่า 200 เส้นได้ถูกขึงผ่านเฟรมเหล็กที่เรียกว่าเพลท (plate) ด้านหนึ่งของทุกๆสายถูกยึดติดไว้กับหมุด ส่วนอีกด้านผูกม้วนไว้กับหลักหมุด ช่างเทคนิคของเปียโนสามารถจูนเสียงโดยการหมุนหลักหมุด และปรับแต่งความตึงของสายในแต่ละด้านเปียโนที่ให้เสียงคุณภาพดีนั้น สายจะยึดติดกับเหล็กคุณภาพดีซึ่งแข็งแรง และครอบด้วยทองแดง เปียโนคุณภาพดีจะต้องมีแผ่นเฟรมที่มีลักษณะเป็นเพลทเสมอ

3. Pedal หมายถึง คันเหยียบ
เปียโนมีการใช้คันเหยียบหรืออุปกรณ์ที่มีลักษณะใกล้มาตั้งแต่ยุคต้นๆ (ในศตวรรษที่ 18 เปียโนบางตัวใช้แท่นแทนคันเหยียบ โดยให้ผู้เล่นใช้เข่าดันขึ้น คันเหยียบสามประเภทซึ่งได้กลายมาเป็นมาตรฐานในเปียโนปัจจุบัน ได้แก่คันเหยียบ damper pedal(บ้างก็เรียก sustain pedal หรือ loud pedal) มักจะถูกเรียกว่า “the pedal” เฉยๆเพราะว่าเป็นคันเหยียบที่ถูกใช้งานมากที่สุด ซึ่งเป็นคันเหยียบที่อยู่ทางขวาสุด

4. Hammer หมายถึง ค้อน
ไม้หุ้มสักหลาดใช้สำหรับตีกระทบสายเพื่อให้เกิดตัวโน๊ตทางดนตรีเมื่อคีย์ถูกกดลองจินตนาการตาม คุณภาพของเสียงดนตรีกำเนิดมาจากการตีของค้อน(hammer) บริษัทที่ผลิตเปียโนต่างๆนั้นจะมีรูปแบบค้อนตามที่ตนเองต้องการ เช่น บริษัทของอเมริกัน ยุโรป หรือ ญี่ปุ่น ลักษณะที่แตกต่างกันออกไปของการทำให้เกิดเสียงของเปียโนนั้นจะไม่เหมือนกับของฮาร์พซิคอร์ด หรือกีตาร์ ซึ่งเป็นในลักษณะการดึง การทำให้เกิดเสียงของเปียโนจะใช้การตีที่สายคล้ายกับการตีของกลองดรัม

5.Damper หมายถึง แด็มเปอร์ มีลักษณะเป็นลิ้นไม้ที่ยื่นต่อออกมาจากสาย
บางครั้งจะหุ้มด้วยสักหลาด มีลักษณะที่คล้ายกับค้อน โดยใช้ในการตีสาย จากนั้นจะเด้งกลับมาเพื่อลดเสียงลง และทำให้ทอดเสียงให้นานขึ้น คุณสมบัติของการลดกำลังเสียงลงนี้จะไม่ทำให้เสียงดังคล้ายกริ่งหลังจากที่เด้งกลับมา สักหลาดของแด็มเปอร์ที่เก่าอาจก่อให้เกิดเสียงคล้ายกริ่งได้ และเสียงดังหึ่งอาจเกิดขึ้นถ้าสายแด็มเปอร์ใกล้หรือชิดกับสายเกิดไป

6. Action หมายถึง กระบวนการซับซ้อนระหว่างแต่ละคีย์ของสายซึ่งถูกกระทำโดยค้อนและแด็มเปอร์
กระบวนการอันซับซ้อนที่ก่อให้เกิดเสียงนั้นยากที่จะอธิบายออกมาเป็นข้อความ เสียงที่ออกมาจะให้ความรู้สึกหนัก หรือ เบา ต่อผู้ฟังระดับทั่วไป เสียงหนักหมายถึง การที่เสียงที่ได้เกิดจากแรงจำนวนมากที่ผลิตเสียงออกมาแรงและดัง ส่วนเสียงเบานั้น อาจตีความหมายได้เป็นเสียงซึ่งดีหรือเสียงเลวก็ได้ ซึ่งเกิดจากแรงจำนวนน้อยที่ผลิตเสียงออกมา เปียโนที่ส่วนประกอบในการทำให้เกิดเสียงมีสภาพเก่าจะให้เสียงที่เบาเนื่องจากความต้านทานต่อการสัมผัสตลอดกระบวนการน้อยกว่า เปียโนซึ่งออกใหม่หรือเพิ่งถูกซ่อมแซมมาใหม่จะรู้สึกว่าให้เสียงที่หนักกว่า เนื่องจากมีค้อนที่ใหม่กว่า นอกจากนี้ยังจะให้เสียงทีใสกว่าอีกด้วย

7. Sound Board หมายถึง โดมไม้ตื้น ปกติเป็นไม้สน ซึ่งใช้ขยายเสียงของสายเปียโน
ส่วนที่สำคัญ เป็นหัวใจของเปียโนเลยก็ว่าได้ soundboard จะมีโครงเป็นซี่อยู่ด้านล่างทำให้ดูเหมือนว่ามันเป็นชิ้นเดียวกัน โดยแท้ที่จริงแล้ว soundboard ประกอบด้วยแถบเล็กๆของต้นสนซึ่งมีขนาดกว้างประมาณ 8 – 12 นิ้ว ถูกทากาวแนบติดกันอยู่ และโดยทั่วไปแล้วเมื่อมันมีอายุได้พอสมควรจะเกิดการแตกร้าวเป็นช่องโหว่ยาวตามเนื้อไม้ เกิดขึ้นเนื่องมาจากหลายสาเหตุ เช่น การเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิ ความชื้น และอื่นๆ ปกติแล้วเราสามารถซ่อมแซม soundboard ที่แตกร้าวด้วยการแซมไม้สนขนาดเล็กเท่าช่องโหว่ลงไปโดยการยึดด้วยกาว สิ่งสำคัญที่ทำให้เปียโนผลิตเสียงต่ำได้ดีนั้น soundboard จะต้องยึดเป็นแผ่นเดียวกันอย่างต่อเนื่องคล้ายแผ่นกลอง

8. Case หมายถึง โครงของเปียโน ส่วนประกอบส่วนนอกสุดของเปียโน
ส่วนประกอบที่มีลักษณะคล้ายไม้อัด เช่น ไม้ตะโก มะฮอกกานี ไม้ฮ่อ และไม้อื่นๆ ที่นิยมใช้เป็นส่วนประกอบ ไม้ที่จะนำมาใช้ประกอบทำเป็นโครงต่างๆนั้น ส่วนมากจะไม่กระทบต่อคุณภาพของเสียงแต่อย่างใด และในที่นี้ยังรวมถึงของขอบเปียโนด้วย

9.Bridges หมายถึง สะพานระหว่างสายและ soundboard เพื่อส่งอาการสั่นของเสียงจากที่หนึ่งไปยังที่หนึ่ง
สะพานด้านที่ทำให้เกิดเสียงสูงของเปียโนจะมีลักษณะยาว โค้งมน ส่วนด้านที่ทำให้เกิดเสียงต่ำจะสั้นกว่า ปัญหาที่มักจะเกิดกับเปียโนเก่าคือ สะพานมักจะหลวมเนื่องจากหมุดยึดไม่แน่น หรือมีการแตกของสะพาน นอกจากนี้ถ้าหมุดหลุดไป หรือเนื้อไม้รอบๆหมุดแตกหลุดไปจะก่อให้เกิดอาการที่เรียกว่า dead string โดยเสียงที่ได้จะไม่มีคุณภาพ กังวานน้อย เสียงสูงแย่ หรือเสียงต่ำไม่ดี

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s